नाशिक जिल्ह्यातील भोंदू बाबा अशोक खरात याला अटक झाल्यानंतर उघडकीस आलेले तपशील समाजाला हादरवणारे आहेत. “ओश्नोजल” या नावाखाली भाविकांना काही द्रव्य पाजले जात असल्याचे आरोप पुढे आले—काही माध्यमांनुसार ते कडू-खारट असून त्यात कफ सिरप व व्हायग्रा मिसळली जात होती. सोशल मीडियावर तर आणखी टोकाचे दावे—म्हणजे लघवी/मूत्र मिसळल्याचे—पसरले; मात्र या सर्व बाबींची अधिकृत पुष्टी अद्याप पोलीस तपासाच्या कक्षेत आहे.
या पार्श्वभूमीवर “मूत्र” हा शब्द आला की अनेकांना माजी पंतप्रधान Shri Morarji Desai यांची आठवण येते. त्यांनी १९७८ मध्ये CBS News, ( 60 Minutes मुलाखत) या कार्यक्रमात Dan Rather यांना दिलेल्या मुलाखतीत स्वतःचे मूत्र सेवन करण्याची कबुली दिली होती आणि त्याला “शिवामृत” म्हटले होते.
माजी पंतप्रधान Shri. Morarji Desai दिलेल्या मुलाखतीत उघडपणे सांगितले होते की ते दररोज स्वतःचे मूत्र पितात. त्यांच्या मते ती एक नैसर्गिक प्रक्रिया असून त्याचे काही आरोग्यदायी फायदेही आहेत. ते सुमारे ५ ते ८ औंस, म्हणजेच अंदाजे २५० मि.ली. इतके मूत्र रोज घेत असत
पण ही गोष्ट स्वतःच्या वैयक्तिकश्रद्धा/प्रयोगांपुरती मर्यादित आहे; कोणालाही फसवून, दबाव टाकून किंवा अज्ञात द्रव्य देणे याला त्याची तुलना होऊच शकत नाही.
खरात प्रकरणात सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे—अनेक पीडित महिला स्वेच्छेने त्या ठिकाणी जात असल्याचे समोर येते. त्यातही बहुसंख्य पीडित महिला महाराष्ट्रातील असल्याचे दिसते. यावरून एक कठोर वास्तव समोर येते: आपल्या समाजात अंधश्रद्धेचे प्रमाण अजूनही खोलवर रुजलेले आहे आणि भोंदू बाबांच्या फसव्या डावपेचांना लोक सहज बळी पडत आहेत. ही केवळ व्यक्तीची चूक नाही; ही सामाजिक अपयशाची लक्षणे आहेत.
जर “ओश्नोजल”मध्ये कोणतेही संशयास्पद, अपमानास्पद किंवा आरोग्यास घातक घटक आढळले, तर तो प्रकार केवळ फसवणूक नसून गंभीर गुन्हेगारी कृत्य ठरेल. त्यामुळे या प्रकरणाकडे भावनिक किंवा अफवांवर आधारित दृष्टीकोनातून नव्हे, तर ठोस पुरावे, वैद्यकीय तपासणी आणि कायद्याच्या चौकटीतून पाहणे अत्यावश्यक आहे.
आता वेळ आली आहे ती ठाम पावले उचलण्याची—
अंधश्रद्धेविरोधात कडक जनजागृती, शिक्षणपातळीवर वैज्ञानिक दृष्टिकोन, आणि अशा भोंदूगिरीवर शून्य सहनशीलता. अन्यथा “ओश्नोजल”सारख्या नावाखाली लोकांची फसवणूक होत राहील आणि समाज पुन्हा-पुन्हा अशाच जाळ्यात अडकत राहील.
म्हणूनच, या संपूर्ण प्रकरणाकडे व्यंगात्मक किंवा भावनिक नजरेने नव्हे, तर तथ्य, पुरावे आणि कायद्याच्या चौकटीतून पाहणे गरजेचे आहे. अंतिम सत्य हे केवळ पोलीस तपास आणि न्यायालयीन प्रक्रियेतूनच समोर येईल.
ISSUED FOR PUBLIC INTEREST
BY AD. ANIL BUGDE, HIGH COURT, BOMBAY.
